Tác động của AI đến việc làm: một nghiên cứu đáng tin cậy trước nỗi lo sợ bị thay thế bởi ChatGPT

Trong một thế giới mà công nghệ đang tiến bộ vượt bậc, một mối lo ngại lớn đã xuất hiện trong tâm trí người lao động: liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có sớm thay thế chúng ta không? Trong khi lời hứa về một sự chuyển đổi triệt để của thị trường việc làm dường như là điều không thể tránh khỏi, một nghiên cứu của Đan Mạch vừa nêu bật một bức tranh không đáng báo động như dự đoán. Được thực hiện bởi các nhà kinh tế Anders Humlum và Emilie Vestergaard, nghiên cứu này khảo sát 25.000 người lao động trong 11 lĩnh vực được coi là dễ bị tổn thương, từ kế toán đến giảng dạy, để đánh giá tác động của AI và cụ thể hơn là ChatGPT đối với hoạt động chuyên môn. Phát hiện cho thấy AI vẫn chưa có tác động đáng kể đến tiền lương hoặc triển vọng việc làm mang lại cảm giác nhẹ nhõm trong văn phòng và nhiều nơi khác.

Một cái nhìn về nghiên cứu của Đan Mạch: AI và tác động của nó đến thế giới việc làm

Nghiên cứu này, bao gồm các năm 2023 và 2024, cho thấy rằng những người lao động được trang bị công cụ AI tiết kiệm trung bình 2,8% thời gian làm việc của họhoặc ít hơn hai giờ mỗi tuần. Mặc dù là số liệu thống kê tích cực, nhưng vẫn nhấn mạnh rằng mức tăng năng suất còn hạn chế. Trên thực tế, thời gian tiết kiệm được sẽ nhanh chóng bị lãng phí bởi các hoạt động bổ sung như xác minh kết quả do các công cụ AI cung cấp. Anders Humlum tóm tắt tình hình như sau: “Những công cụ này đang được áp dụng nhanh chóng, nhưng kết quả kinh tế thì không như mong đợi”.

Tăng năng suất hạn chế

Các số liệu trình bày trong nghiên cứu này đặt ra một câu hỏi thích hợp: tại sao AI, vốn được cho là động lực thúc đẩy hiệu quả, lại không tạo ra kết quả như mong đợi? Một phần của câu trả lời nằm ở thực tế rằng 8,4% công nhân đã chứng kiến ​​khối lượng công việc của họ tăng lên do những nhiệm vụ mới phát sinh khi sử dụng các công nghệ này. Ví dụ, giáo viên hiện phải dành một phần thời gian để theo dõi các bài tập do ChatGPT tạo ra, trong khi luật sư buộc phải sửa lỗi của chatbot.

Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của các công cụ AI trong cuộc sống hàng ngày của người lao động, sau đây là bảng tóm tắt các lĩnh vực chuyên môn được nghiên cứu:

Sự thật đằng sau việc áp dụng AI

Rõ ràng, mặc dù việc áp dụng các công nghệ AI đang phát triển – đạt tới 83% ở một số công ty những người đào tạo nhân viên của mình — kết quả về mặt hiệu suất vẫn còn chưa đồng đều. Các công ty đang đầu tư mạnh vào việc đào tạo nhân viên nhưng lại đang gặp khó khăn trong việc tận dụng các công cụ AI. Trên thực tế, người lao động phải liên tục kiểm tra kết quả do các hệ thống này cung cấp, điều này thường làm mất đi những lợi ích mong đợi.

Điều thú vị là bất chấp những thách thức này, sự nhiệt tình của doanh nghiệp đối với AI vẫn rất mạnh mẽ. Các nhà tuyển dụng có vẻ tự tin rằng những lợi ích cuối cùng sẽ hiện thực hóa, ngay cả khi con đường phía trước còn nhiều trở ngại.

Việc thiếu tác động đến tiền lương và việc làm: một thực tế cần được xác định

Một phát hiện nổi bật khác của nghiên cứu này là chỉ có 3 đến 7% năng suất tăng được phản ánh trong mức lương của nhân viên. Điều này làm dấy lên mối lo ngại chính đáng: ngay cả khi AI thành công trong việc cải thiện hiệu quả, phần lớn lợi ích dường như vẫn thuộc về người sử dụng lao động. Vấn đề phân phối lại lợi nhuận từ năng suất – một chủ đề vốn đã nhạy cảm – trở nên quan trọng trong bối cảnh này.

Luật bảo vệ xã hội và sức mạnh của các công đoàn ở Đan Mạch hạn chế sự gián đoạn kinh tế và có thể giải thích lý do tại sao không có tác động đáng kể đến việc làm. Bất chấp nỗi lo mất việc làm, động thái này dường như giúp đất nước tránh xa khỏi những hậu quả có hại mà sự phát triển công nghệ có thể gây ra ở những nơi khác, chẳng hạn như ở Hoa Kỳ hoặc Châu Á, nơi thị trường lao động thường linh hoạt hơn và có thể tổ chức lại nhanh chóng.

Vai trò của công đoàn và luật lao động

Các công đoàn hùng mạnh và các quy định nghiêm ngặt đang làm chậm đáng kể việc áp dụng công nghệ. Sau đây là một số yếu tố đáng chú ý:

• Bảo vệ nhân viên :Luật hiện hành đảm bảo quyền lợi và sự ổn định công việc.
• Sự chậm lại trong tự động hóa :Các rào cản pháp lý khiến việc sa thải nhân viên và tái tổ chức nhóm trở nên khó khăn hơn.
• Sự khác biệt về văn hóa :Đặc điểm của thị trường lao động Đan Mạch khác biệt đáng kể so với các mô hình Anglo-Saxon ít được quản lý hơn.

Tuy nhiên, chúng ta không thể bỏ qua những dự đoán rằng các mô hình AI sẽ tiếp tục phát triển và rằng không lâu nữa, các công nghệ tự động và hiệu quả hơn có thể xuất hiện.

Mối quan tâm đầy hy vọng: Tương lai của việc làm với AI

Nghiên cứu hiện tại về tác động của AI đối với việc làm nêu bật sự kết hợp giữa thách thức và cơ hội. Ngoài nỗi lo về việc bị thay thế hoàn toàn, điều cần thiết là phải xem xét cách AI có thể định hình lại việc làm và do đó, định hình lại mối quan hệ của chúng ta với công việc.

Tiềm năng của AI vẫn chưa được khai thác. Một bài báo năm 2024 đã công bố mức tăng năng suất 15%nhưng những kết quả này có sự khác biệt rất lớn giữa các lĩnh vực. Một số lĩnh vực, chẳng hạn như dịch vụ khách hàng, đã chứng kiến ​​tác động rất tích cực, trong khi những lĩnh vực khác, mang tính kỹ thuật và tùy thuộc vào nhiều sắc thái, lại không được hưởng lợi nhiều từ những đổi mới.

Cơ hội việc làm trong thế giới công nghệ

Bất chấp những điều không chắc chắn, vẫn có vô số vai trò mới, đầy thử thách và bổ ích được hỗ trợ bởi AI. Trong khi một số nghề phát triển hoặc trở nên lỗi thời thì những nghề khác lại phát triển cùng với công nghệ. Sau đây là một số ví dụ:

• nhà phân tích dữ liệu :Nhu cầu giải thích kết quả do các công cụ AI cung cấp đang ngày càng tăng.
• Chuyên gia đạo đức AI :Với sự tiến bộ của AI, vấn đề về đạo đức khi sử dụng AI trở nên thiết yếu.
• Nhà phát triển giải pháp AI :Việc tạo ra và cải tiến các công cụ AI đòi hỏi kỹ năng nâng cao và kiến ​​thức chuyên môn.

Ngoài những kỹ thuật đơn giản, con người luôn có chỗ đứng trong những ngành nghề đòi hỏi sự tương tác và sáng tạo. Vì vậy, sự kết hợp giữa con người và AI có thể tạo ra các mô hình hợp tác mới.

Hướng tới tương lai hợp tác giữa con người và AI

Khi nỗi lo sợ bị thay thế tiếp tục gây tranh cãi, các doanh nghiệp phải cân nhắc cách tích hợp AI vào hoạt động của mình mà không cần thay thế lực lượng lao động. Các công cụ AI như ChatGPT không phải là mối đe dọa mà một số người lo sợ, mà là đồng minh giúp thực hiện các nhiệm vụ phức tạp và lặp đi lặp lại.

Thông qua sự hợp tác cân bằng, AI có thể giúp giải phóng tiềm năng của con người. Tương lai nằm ở khả năng thích ứng với những thay đổi về công nghệ, liên tục học hỏi và xác định lại mối quan hệ của chúng ta với công việc. Đây là thời điểm hoàn hảo để đón nhận quá trình chuyển đổi sang thế giới chuyên nghiệp được hỗ trợ bởi AI, nơi nhân loại và công nghệ cùng nhau tiến triển.

Tương lai của công việc chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng của những đổi mới công nghệ. Thay vì coi AI là mối đe dọa, các doanh nghiệp phải xem sự chuyển đổi này là cơ hội để phát triển và tái tạo chính mình. Nỗi lo sợ về sự thay thế phải nhường chỗ cho viễn cảnh tích cực, viễn cảnh về một tương lai mà con người và công nghệ cùng tồn tại hài hòa.